Blog

Avangart Müziğin
Kuzey Yıldızı: Interstellar Space

Blog
Avangart Müziğin Kuzey Yıldızı: Interstellar Space

23.09.2017

Yazı: Haluk Damar

İllüstrasyon: Saydan Akşit

John Coltrane'in en etkileyici yılları hangi plak şirketi altındaydı?

Bu soru günümüz cazının en önemli cazibe merkezlerinden birisi. Verilen cevaplar genel olarak Impulse ve Prestige etrafında kanıtlanmaya çalışsa da gözlerden kaçan çok önemli bir detay aslında Coltrane'in 60'lı yılların ikinci yarısında kolay erişilebilir bir müzisyen olmaya sırtını dönmesi sonrasında kendisinde keşfettiği yaratıcılığın mükemmelliğidir. Bu yaratıcılığın en önemli kazanımlarından birisi ise hiç şüphesiz 1974 tarihli Interstellar Space albümüdür.

Coltrane, etki ettiği alan oldukça geniş olduğundan incelemesi çok güç bir müzisyen. Ama bu sene 50. yılı kutlanan Interstellar Space'in ne derece ilham verici bir albüm olduğunu anlamak oldukça kolay. Bunun için 1970 sonrası ortaya çıkan müzikal yaratımlara, tür ayrımı yapmadan göz gezdirmek yeterli olacaktır. Harika rock’n roll'un kapılarını çalan bu serbest caz başyapıtını, MC5 ve The Stooges'a ilham kaynağı olarak hayal edebiliyor musunuz?

Interstellar Space'in temel güç kaynaklarından bir tanesi albümde davulları çalan Rashied Ali. Coltrane'in albümün Saturn parçasının başında Ali'ye tanıdığı solo imkanı da bu tespitimi kanıtlıyor. Burada düşülmemesi gereken en önemli hata albüm genelinde Rashied Ali'yi Coltrane'in efsanevi davulcusu Elvin Jones ile kıyaslamak olur. Çünkü bu albüm özelinde Coltrane'in ihtiyaç duyduğu davulcu özelliği kendisine meydan okuyacak değil, kendisini takip edecek bir davulcudur. Interstellar Space’ın kaydı sırasında Coltrane'in müzikalitesini uçurumun kenarına kadar zorladığını göz önüne alırsak Ali'nin ne kadar harika bir iş başardığının da kolayca farkına varmış oluruz.

Interstellar Space'in ilham kaynaklarından birisi de Coltrane'in A Love Supreme albümünün gölgesinden sıyrılma çabasıdır. Bunun için uzaya gitmeye karar vermesi ise müzik tarihi için harika bir kazanımdır. Çok yönlü müziği keşfedebilmenin haritasını bu caz başyapıtı ile yayımlamış olan Coltrane, bir avangart kahin olarak günümüze ışık tutmaya devam ediyor.

Coltrane'in ölmeden önce kaydettiği son birkaç albümün (1965 - 1967) kendi ruhani yolculuğunda daha önce karşılaşmadığımız bir duygusal ifade biçimi olduğu su götürmez bir gerçek. Hint ve Afrika müziğini keşfetmesi ile başlayan bu süreç çok özgürleştirici bir yaratıcı dil bulması ile sonlanmıştır. Interstellar Space albümü de ifade edilemez olanı aramanın peşine düşmüş birçok müzisyen için bir başvuru kaynağıdır.

Bu yol haritasını en ilerici biçimde kullanmış müzisyenleri düşünürsek, ifade edilmesi zor olana bir ifade biçimi getirebilme uğraşısının, müzisyeni nasıl yaratıcı noktalara götürebileceğini daha kolay anlamış oluruz. Mesela, efsanevi elektronik müzik ikilisi Pan Sonic'in, yakın zamanda kaybettiğimiz yarısı Mika Vainio, Interstellar Space'i "grindcore jazz" olarak değerlendirmiştir.

90'lar yer altı sahnesinin global hükümdarı J Dilla belki de Interstellar Space'in ruhani tarafını en ilham verici şekilde yansıtan müzisyendi. Bir Coltrane hayranı olan Dilla, kariyerinin zirvesindeyken amansız bir hastalığa yakalandı. Daha önce kaydettiği bir parçasında Is that real (Bu gerçek mi?) kısmını ölümcül hastalığa yakalandıktan sonra çıktığı bir sahnede Is death real? (Ölüm gerçek mi?) olarak revize etmesi Interstellar Space albümünün ruhani tarafının en özel yansımalarından birisidir.

Yeni kuşak yaratım skalasının bu albüme en çok gönderme yapan sanatçısı ise Flying Lotus'dur. Çok dikkatli ve adanmış bir caz dinleyicisi olan Fly Lo, Coltrane'in Interstellar Space albümünü sadece bir müzikal konsept olarak ele almamış, bu albümü felsefi olarak da jenerasyonuna uygulamıştır. Kanıtı mı? Flying Lotus'un sahibi olduğu plak şirketinden albüm yayımlayan sanatçılara ve bu sanatçıların müziğe getirdikleri yeniliklere bakmak bu önermeyi kanıtlamak için yeterli olacaktır. Kamasi Washington, Thundercat, Gaslamp Killer ve elbette bu grubun yakın çalışma arkadaşı Kendrick Lamar.

50. yılında Interstellar Space ağır, vahşi, sıkı ve belki de en önemlisi harika performansları bünyesinde barındıran bir albüm olarak hala ışıldıyor. Ayrım gözetmeksizin kültürün her çatlağına sızmış olan bu sanatsal başyapıt için asla "kaos" önermesini kullanmadığıma dikkatinizi çekmek isterim.

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
13 KAS PZT
2

21:00

Howe Gelb Piano Trio

Babylon

21:30

Ximo Tebar Quartet

Nardis

14 KAS SAL
6

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

15:00

Çay Saatinde Caz (Pera Palace Hotel Jumeirah)

Pera Palace Hotel Jumeirah

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20:30

TRT Hafif Müzik ve Caz Orkestrası & Sibel Köse

Caddebostan Kültür Merkezi

21:00

Quincy Jones Presents Alfredo Rodríguez Trio

Babylon

21:30

Ximo Tebar Quartet

Nardis

15 KAS ÇAR
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Çağrı Sertel “Instant”

Akbank Sanat

20:30

Emir Ersoy Quartera Feat. Türkü Turan

Caddebostan Kültür Merkezi

21:30

Mark Guiliana Jazz Quartet

Babylon

16 KAS PER
8

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

10:00

Liselerde Caz Özel Alman Lisesi

Özel Alman Lisesi

13:00

Liselerde Caz Avusturya Lisesi

Avusturya Lisesi

18:30

Çağdaş Sanat Atölyesi / Ahmet Ilgaz - Caz Tarihi

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:30

Baki Duyarlar Kemenjazz Group

Caddebostan Kültür Merkezi

21:00

Evrencan Gündüz Quintet

Moda Sahnesi

21:30

Ala.ni

Babylon

17 KAS CUM
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Çağdaş Sanat Atölyesi / Ahmet Ilgaz - Caz Tarihi

Akbank Sanat

22:00

Sattas

Moda Sahnesi

22:30

Ephemerals

Babylon

23:59

DJ Nomad (Vulcandance / Africaine 808 / Berlin)

Babylon

18 KAS CMT
11

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:30

Sarkis / Su İçinde Suluboya Atölyesi (6 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Çocuklarla Caz: Bir Varmış Bir Cazmış

Akbank Sanat

15:00

Swing Jazz Atölyesi / Jazz Tap Dans Atölyesi (Kadıköy)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Savoy

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

18:00

Sanat Deliorman & Kaan Bıyıkoğlu Duo

Akbank Sanat

19:00

Çağıl Kaya “şimdilik her şey yolunda”

Akbank Sanat

22:30

Mop Mop Feat. Anthony Joseph

Babylon

23:59

Midnight Sessions: DJ Style-Ist

Babylon

19 KAS PAZ
1

10:30

Cazlı Brunch (Tamirane)

Tamirane

20 KAS PZT
1

18:00

Kampüste Caz Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Atatürk Kültür Merkezi)

21 KAS SAL
4

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz İzmir Ege Üniversitesi

İzmir Ege Üniversitesi (Prof. Yusuf Vardar MÖTBE Kültür Merkezi)

18:30

Sakine Çil "Ai Weiwei ve Seramik Sanatı"

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

22 KAS ÇAR
4

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Eskişehir Anadolu Üniversitesi

Eskişehir Anadolu Üniversitesi (Sinema Anadolu)

18:30

Prof. Dr. Taner DamcıSanatta Şişmanlık

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

23 KAS PER
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Abant İzzet Baysal Üniversitesi

Abant İzzet Baysal Üniversitesi (İzzet Baysal Kültür Merkezi Mavi Salon)

18:30

Çağdaş Sanat Atölyesi / Ahmet Ilgaz - Caz Tarihi

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

24 KAS CUM
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:30

Çağdaş Sanat Atölyesi / Ahmet Ilgaz - Caz Tarihi

Akbank Sanat

25 KAS CMT
9

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

11:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

11:30

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 14 Yaş)

Akbank Sanat

13:15

Mozaik Heykel Atölyesi (7-14 yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:15

Miniklere Baskı Resim Atölyesi (5-8 yaş)

Akbank Sanat

17:00

Ailece Mozaik

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

26 KAS PAZ
-
27 KAS PZT
-
28 KAS SAL
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Çukurova Üniversitesi

Çukurova Üniversitesi (Çukurova Üniversitesi Kongre Merkezi)

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

29 KAS ÇAR
3

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Mersin Üniversitesi

Mersin Üniversitesi (Uğur Oral Kültür Merkezi)

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

30 KAS PER
5

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Kayseri Erciyes Üniversitesi

Kayseri Erciyes Üniversitesi (Sabancı Kültür Sitesi)

18:30

Felsefe Seminerleri DizisiBellek ve Felsefe

Akbank Sanat

18:30

Felsefe Seminerleri Dizisi: Bellek

Akbank Sanat

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

01 ARA CUM
2

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

18:00

Kampüste Caz Hacettepe Üniversitesi

Hacettepe Üniversitesi (Kültür Merkezi M Salonu)

02 ARA CMT
1

10:30 - 19:30

SergiSiyah Gürültü

Akbank Sanat

03 ARA PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun