Blog

Monteverdi ve Caz

Blog
Monteverdi ve Caz

06.12.2017

Yazı: Haluk Damar

"Hayatım boyunca müzikle ilgilendim. Ama bu hakkında çok az bilgisi sahibi olduğum bir olgu." - Richie Beirach

Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olduğu teori Monteverdi'nin caza olan yakınlığı idi. Monteverdi, ürettiği müziğin etkisinin günümüzde dahi sürdüğü ama bir o kadar da gölgede kalmış bir müzik dehası. 2017 yılında doğumunun üzerinden 450 yıl geçmiş olmasına rağmen, bugün bile geriye dönüp bakıldığında opera ve klasik müziğin etkisinde kalmış olan bütün müzik türlerinde gerek teknik, gerek ise teorik olarak bir temel görevi görmeye devam ediyor.

Vokal müziğin barok etkisinden kurtulduğu yılları tek başına şekillendiren Monteverdi için operayı icat eden müzisyen önermesini yapmak elbette yerinde olmaz. Ama kendisinin sahip olduğu potansiyelin bu boyutlarda olduğu su götürmez bir gerçektir. Nitekim operayı bir sanat mertebesine oturtanların başında geliyor olması bu önermemi haklı çıkarıyor. Bu sebeptendir ki, "kötülük" Monteverdi'nin 450 inci doğum yılının şerefine sahneye unutulmaz bir dönüş yapıyor. Sir John Elliot Gardiner yönetiminde gerçekleşen dev bir dünya turnesi ile Monteverdi ve temsil ettiği bütün değerler tekrar gün yüzüne çıkıyor. Hız, tansiyon, duygusallık ve bütün bu insanı güdüleri kucaklamayı başaran bir müzik. Janra göz etmeksizin düşündüğünüzde bile, bunu başarabilmiş kaç müzisyen aklınıza geliyor?  

Elbette, Monteverdi'nin yaratımlarını birer referans noktası olarak kabul etmek gerekir. Zaten Monteverdi'nin bahsettiğim zamansızlığı ve hala geçerli olması da bu yüzden. Bu düşünce üzerinden Monteverdi'nin caz janrına yaptığı etkileri de keşfe çıkmak mümkün. Öncelikle en bariz olanından başlayalım. Igor Stravinsky'nin üzerinde çok baskın bir Monteverdi etkisi vardı. Monteverdi'nin özellikle teorik çalışmaları Stravinsky'e fazlası ile ilham vermiştir. Stravinsky'nin Rusya yıllarının sonlarında caz ile ilgilenmeye başladığı düşünüldüğünde akla hemen "Ebony Concerto" parçası gelir. Caz janrına bir aşk mektubu olarak görülebilecek bu konçertonun duygusal heyecanının kaynağı ise Monteverdi'nin yaratımları ile çok yakın benzerlikler göstermektedir. Peki Shostakovich "Suite For Jazz Orkestra No 2" parçasının temel felsefesini oluşturan sürekli ve değişken duygusal devinimleri ifade etmek için kimin müzikal eserlerini temel aldı?

Monteverdi sessizlik ile yoğunluk arasındaki diyaloğu mükemmel anlamış ve anlatmış bir dehadır. Cazın önde gelen müzikal dehalarının özellikle Monteverdi'nin bu alandaki çalışmalarından oldukça beslendiği düşüncesindeyim. Ne de olsa Monteverdi yaşadığı zamanların caz müziğini icra ediyordu. Sadece daha kısıtlı imkanlara sahipti. İşte yazının başında kendisinden alıntı yaptığım Richie Beirach'ın hakkında çok az bilgi sahibi olgu tam da budur.

Claudio Monteverdi'nin müzikal yaratımları, var olan insan duygularının etrafını çevreleyen yeganeye varlık olarak düşünülürse bu dâhinin sadece yaratım ile uğraştığı ve yeniden yapılandırmaya asla zaman harcamadığı kolaylıkla görülebilir. Bu düşünce biçimi cazın efsanelerinin yaratım felsefeleri ile birebir örtüşmüyor mu? Bas ve melodi yapısı ile tansiyon veya rahatlama yaratmak Oscar Peterson'ı bir caz efsanesi yapan tekniğin bir öncüsü olarak düşünülemez mi? Monteverdi, aynı cazın varlığına ruh katan temel felsefesi gibi kendisini duyguları müzikal bir ifade biçimine dönüştürmeye adamış bir müzik adamıdır. Nede olsa caz janrı bir operadan farksızdır. Caz operasının kahramanları ise bu operanın bir trajedi olduğunun farkındadır.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
15 EKİ PZT
-
16 EKİ SAL
1

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

17 EKİ ÇAR
3

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Shinya Fukumori Trio

Akbank Sanat

21:30

The Comet Is Coming

Babylon

18 EKİ PER
6

10:30

Liselerde Caz Özel Şişli Terakki Lisesi

Özel Şişli Terakki Lisesi

14:00

Liselerde Caz Kadıköy Anadolu Lisesi

Kadıköy Anadolu Lisesi

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:30

Till Brönner “The Good Life"

Uniq Hall (Maslak)

21:00

Ozan Musluoğlu Quintet

The Badau

21:30

Josef Leimberg And The Astral Progressions Ensemble

Babylon

19 EKİ CUM
7

10:00

Liselerde Caz Saint Benoît Fransız Lisesi

Saint Benoit Fransız Lisesi

13:30

Liselerde Caz Galatasaray Lisesi

Galatasaray Lisesi

16:00

Liselerde Caz Sainte-Pulchérie Fransız Lisesi

Sainte-Pulchérie Fransız Lisesi

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Rémi Panossian Trio

Akbank Sanat

20:30

Jehan Barbur feat. Fırat Tanış

Caddebostan Kültür Merkezi

21:30

Karl Hector & The Malcouns

Babylon

20 EKİ CMT
11

11:00

Bir Tabak Mondrian (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

12:30

Kandinsky Renk Dilimleri (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

15:00

Swing Kids / Çocuklar İçin Dans Atölyesi (Taksim)

Akbank Sanat

15:00

Kuzeye Gidenler

Soho House

15:30

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

18:00

Akşamüstü Caz: Sanat Deliorman & Uraz Kıvaner Duo

Akbank Sanat

18:00

Swing Jazz / Solo Caz Dans Atölyesi (Taksim)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Harlem

19:00

Swing Jazz / Lindy Hop Dans Atölyesi (Taksim)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Harlem

20:30

Mehmet Uluğ Gecesi: Aydın Esen Group & Can Kozlu

Babylon

20:30

Birsen Tezer Eastern Standards

Caddebostan Kültür Merkezi

21 EKİ PAZ
8

10:30

Cazlı Brunch / Moda Deniz Kulübü

Moda Deniz Kulübü

13:00

Erol Pekcan Anısına

Pera Palace

15:00

Swing Kids / Çocuklar İçin Dans Atölyesi (Kadıköy)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Savoy

16:00

Jazz Tap Atölyesi

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Savoy

17:00

Swing Jazz / Solo Caz Dans Atölyesi (Kadıköy)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Savoy

18:00

Avishai Cohen Quartet

Cemal Reşit Rey Konser Salonu

18:00

Swing Jazz / Lindy Hop Dans Atölyesi (Kadıköy)

Istanbul Lindy Hoppers' Stüdyo Savoy

20:30

The Bad Plus

Cemal Reşit Rey Konser Salonu

22 EKİ PZT
4

13:15

Liselerde Caz Özel Enka Lisesi

Özel Enka Lisesi

15:45

Liselerde Caz İstanbul Amerikan Robert Lisesi

İstanbul Amerikan Robert Lisesi

19:00

Koffi Kwahulé: Caz Müziği, Tiyatro İçin Bir İlham Kaynağı

Fransız Kültür Merkezi

20:30

Tarkovsky Quartet

Zorlu PSM, Drama Sahnesi

23 EKİ SAL
5

10:00

Liselerde Caz Özel Alman Lisesi

Özel Alman Lisesi

13:00

Liselerde Caz Avusturya Lisesi

Avusturya Lisesi

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

21:00

Jamie Cullum

Volkswagen Arena

21:30

Nubya Garcia

Babylon

24 EKİ ÇAR
5

17:00

Avrupa Caz Tarihi

Gabbro Swissotel

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Konstrukt

Akbank Sanat

20:00

Woody Black 4

Summart Sanat Merkezi

21:30

Omer Avital Qantar

Babylon

25 EKİ PER
4

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

19:00

Can Çankaya & Kağan Yıldız

Akbank Sanat

21:00

Ceyl'an Ertem - Akustik

Moda Sahnesi

21:30

Ezra Collective

Babylon

26 EKİ CUM
4

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

21:30

Bixiga 70

Babylon

22:00

Islandman & Guests

Moda Sahnesi

22:30

Caloé

Nardis

27 EKİ CMT
8

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Rengarenk Kupalar (6-14 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:30

Eller Kollar Artık Hepsi Heykeller (9-12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Tai Chi ChuanEce Dündar Alp

Akbank Sanat

17:00

Ailece Mozaik

Akbank Sanat

18:00

Akşamüstü Caz: Newpel

Gabbro Swissotel

28 EKİ PAZ
1

10:30

Cazlı Brunch / Bizim Tepe

Bizim Tepe, Tepe Majeur

29 EKİ PZT
-
30 EKİ SAL
3

11:00

Dom Roberto

Akbank Sanat

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20:30

Vesaire

Akbank Sanat

31 EKİ ÇAR
4

11:00

Pinokyo

Akbank Sanat

14:30

Çinden 6 Kısa Animasyon Film

Akbank Sanat

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:30

Büyülü Ağaç

Akbank Sanat

01 KAS PER
3

11:00

Soğuktan Korkmayan Tek Kuş

Akbank Sanat

14:30

Çinden 6 Kısa Animasyon Film

Akbank Sanat

20:30

Sirkülasyon Tarihi

Akbank Sanat

02 KAS CUM
2

11:00

Çöp Canavarı

Akbank Sanat

20:30

Sihirli Lamba

Akbank Sanat

03 KAS CMT
5

11:00

Bir Tabak Mondrian (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

12:30

Kandinsky Renk Dilimleri (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

15:30

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Oyuncak Heykel Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

20:30

Zamanın Oyunu

Akbank Sanat

04 KAS PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun