Blog

50 yılın biriktirdikleri:
Art Ensemble of Chicago

Blog
50 yılın biriktirdikleri: Art Ensemble of Chicago

24.12.2018

Yazı: Cem Kayıran
İllüstrasyon: Saydan Akşit

Avangart müziğe yön veren kolektif Art Ensemble of Chicago, kuruluşunun 50. yılını özel bir turneyle ve çeşitli yayınlarla taçlandırdı. Geçtiğimiz Kasım ayında canlı izleme şansı bulduğum efsanevi ekibin müzikal yolculuğundan önemli detaylar ve Le Guess Who? kapsamında gerçekleşen konserine dair gözlemler...

Serbest müzik ya da avangart müzik denince dünya genelinde akla gelen ilk birkaç ekipten biri şüphesiz ki Art Ensemble of Chicago olacaktır. Müzik tarihinin en özgün serüvenlerinden biri olan ekibin yolculuğu 1960’ların ortasında,  Association for the Advancement of Creative Musicians oluşumu bünyesinde başladı. Muhal Richard Abrams’ın liderliğinde, aralarında tam bir uyum yakalanana dek günler ve haftalar boyu doğaçlama çalan ekipten Lester Bowie, 1969 yılında tüm kadroyu Paris’e taşınmaya ikna etti. Avangart caz müziğin tarihine yön verecek bu serüven de Paris’te bir çiftlik evinde kurulan stüdyoda başladı.

Lester Bowie, Roscoe Mitchell, Malachi Favors, Joseph Jarman ve Famoudou Don Moye’den oluşan efsanevi kadrosuyla 1970’li yılların başlarıyla birlikte dünya genelinde yankı uyandırmayı başaran Art Ensemble of Chicago, durmak bilmeden üretmeye, yeni sesler keşfetmeye ve parçaları arasındaki iletişimi diri tutmaya gösterdiği özenle ilham verici bir kolektif halini aldı. Famoudou Don Moye, o dönem ekibin lideri olan Bowie’nin Art Ensemble of Chicago ile ilgili öngördüklerini şu sözlerle anlatıyor:

“1970 yılıydı, gruba yeni katılmıştım. Lester bana eğer tarihin bir parçası olmak istemiyorsam onlara bulaşmamam gerektiğini söyledi.” 

Kendilerinden önce konmuş kalıplara aldırış etmeden, yapı-bozumcu bir tavırla özgün ses ve duygu bütünleri yaratmayı başaran Art Ensemble of Chicago’nun her bir üyesi 1970’li yıllarda farklı ikililer, üçlüler ve solo projeleriyle de üretimlerini sürdürdü. Grubun kurduğu plak şirketi AECO’dan yayınlanan albümlerin ve sergiledikleri benzersiz performansların etkisiyle kolektifin her bir üyesi avangart müzik sahnesinde birer kahramana dönüştü.

1980’li yıllarda ECM etiketiyle en popüler albümlerini peş peşe yayınlayan Art Ensemble of Chicago, birçok otorite tarafından “Döneminin en iyi caz topluluğu” olarak gösteriliyordu. Urban Bushmen ve The Third Decade gibi albümler, grubun kült mertebesine ulaşmasında önemli rol oynadı.

Grubun orijinal üyelerinden Lester Bowie 1999 yılında; Malachi Favors da 2004 yılında hayatını kaybetti. Bir diğer kurucu üye Joseph Jarman da spiritüel çalışmalarına odaklanmak üzere uzun yıllar gruptan ayrı kaldı. Bu gelişmelere karşın kimi zaman üçlüler kimi zaman da konuk müzisyenler eşliğinde performanslarını sürdüren Art Ensemble of Chicago, kuruluşunun 50. yılı olan 2018’i kapsamlı bir turne ve özel yayınlarla taçlandırdı.

Birçokları tarafından “Great Black Music” (Harika siyahi müziği) olarak tanımlanan müziklerinin jenerasyonlar ve kültürler arası bir miras olduğunu tekrar ispat etmek için yola çıkan ekip, genişlemiş ve yenilenmiş bir kadroyla 2018 boyunca ABD ve Avrupa’da özel konserler verdi. Bu turne kapsamında İngiltere’de Café OTO’da, İspanya’da Primavera Sound Festival’da ve son olarak da geçtiğimiz Kasım ayında gerçekleşen Hollanda’nın Utrecht şehrindeki Le Guess Who? festivalinde sahne alan Art Ensemble of Chicago kadrosu, orijinal üyeler Roscoe Mitchell ve Famoudou Don Moye ile birlikte Hugh Ragin, Jaribou Shahid ve Tomeka Reid’den oluşuyordu.

Grubun Le Guess Who? kapsamında, Tivoli Vredenburg’un muhteşem ana sahnesinde gerçekleştirdiği performans, baştan sona benzersiz bir deneyimdi. Roscoe Mitchell’ın uzun soluklu solosuyla açılan konserde, ekibin 50 yıllık serüveninden tanıdık kimi tınılar yeni yorumlamalar ve çarpışmalarla çalınıyordu. Çello ve iki kontrbas eşliğinde ses paletini genişleten Art Ensemble of Chicago’nun ifade biçimi, adeta zaman algısına ve müziğin yazılı / yazısız kurallarına bir başkaldırı gibi duyuluyordu. Grubun bundan 50 yıl önce bir stüdyoda kendi aralarında konuşurken de bu motivasyonu taşıdığını hayal etmek güç değil.

Performansı baştan sona yöneten ve birçok anında yükselişlerin, patlamaların öncüsü olan Roscoe Mitchell ve sahneye elinde bastonuyla topallayarak çıkan ama davulun başına geçince yerinde duramayan Famoudou Don Moye’nin genç müzisyenlerle olan iletişimi ve yakaladıkları bütünlük, Art Ensemble of Chicago’nun alıştığımız müzik kolektiflerinden ne denli farklı bir yapı olduğunu gözler önüne serdi. Bir fikirden ziyade hislerin peşinden giden bir tutkunun, adeta bir bakış açısına dönüştüğü alternatif bir dünyadan kesitler sundu Art Ensemble of Chicago. Bu dünyanın izlerini günümüzde başka müzisyenlerde de görmek mümkün ama Roscoe Mitchell, Famoudou Don Moye, Joseph Jarman, Lester Bowie ve Malachi Favors’ın bağlamı her geçen gün genişlemeye devam eden mirasını canlı olarak deneyimlemek, bir müziksever için başlı başına unutulmaz bir hal alıyor.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
13 MAY PZT
1

14:00

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Sabancı Üniversitesi

14 MAY SAL
6

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

09:00

Vinyasa Yoga

Akbank Sanat

13:30

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Doğuş Üniversitesi

14:00

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Maltepe Üniversitesi

18:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

20:00

3 Generations Trio

Akbank Sanat

15 MAY ÇAR
3

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

14:00

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Galatasaray Üniversitesi

20:30

Mut

Akbank Sanat

16 MAY PER
7

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

09:00

Vinyasa Yoga

Akbank Sanat

13:00

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Yeditepe Ünivertsitesi

14:00

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi

17:30

15. Akbank Kısa Film Festivali - Ödüllü Filmler Üniversitelerde

Koç Üniversitesi

18:30

Bu Fotoğrafları Neden Çekiyoruz?"Bir kitabın anatomisi"

Akbank Sanat

19:00

Liam Young "City Everywhere: In The Landscape of Technology"

Akbank Sanat

17 MAY CUM
2

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

18:30

Bu Fotoğrafları Neden Çekiyoruz?"Bir kitabın anatomisi"

Akbank Sanat

18 MAY CMT
11

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:00

Mini Mozaik Atölyesi (7 - 12 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

12:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

12:30

Mozaik Heykel Atölyesi (5-10 yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Kara Kar - Nieve Negra

Akbank Sanat

15:00

Canlı Masal Atölyesi (3-6 Yaş)

Akbank Sanat

16:15

Atıklardan Oyuncak Tasarlama Atölyesi (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

18:30

Alex Verhaest

Akbank Sanat

19 MAY PAZ
-
20 MAY PZT
1

11:00

Tijen Goosen Lawton

Akbank Sanat

21 MAY SAL
3

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Tijen Goosen Lawton

Akbank Sanat

18:30

“Yeni Medya ve Hukuk”

Akbank Sanat

22 MAY ÇAR
3

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Tijen Goosen Lawton

Akbank Sanat

20:00

Hakan Başar Trio

Akbank Sanat

23 MAY PER
4

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Tijen Goosen Lawton

Akbank Sanat

18:30

Bu Fotoğrafları Neden Çekiyoruz?"Bir kitabın anatomisi"

Akbank Sanat

19:00

Buenos Aires’ten Tita, Ben Böyleyim - Yo Soy Asi, Tita de Buenos Aires

Akbank Sanat

24 MAY CUM
4

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Tijen Goosen Lawton

Akbank Sanat

18:30

Bu Fotoğrafları Neden Çekiyoruz?"Bir kitabın anatomisi"

Akbank Sanat

19:00

Bir Aşk Gecesi - Una Noche de Amor

Akbank Sanat

25 MAY CMT
10

Sergi İnsanın Yeni Gündemi

Akbank Sanat

11:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

11:30

Akbank Çocuk Tiyatrosu / Goril

Akbank Sanat

12:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri

Akbank Sanat

13:00

Kandinsky Renk Dilimleri (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Aerial Dans

Akbank Sanat

15:00

Küçük Azize - La Niña Santa

Akbank Sanat

15:30

Bir Tabak Mondrian (6- 12 Yaş)

Akbank Sanat

26 MAY PAZ
-
27 MAY PZT
-
28 MAY SAL
1

09:00

Vinyasa Yoga

Akbank Sanat

29 MAY ÇAR
1

20:00

Jan Gunnar Hoff İstanbul Trio

Akbank Sanat

30 MAY PER
1

09:00

Vinyasa Yoga

Akbank Sanat

31 MAY CUM
1

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

01 HAZ CMT
-
02 HAZ PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun