Blog

Bix Beiderbecke ve işitilmemiş o notaya ulaşabilmek: “Young Man with a Horn”

Blog
Bix Beiderbecke ve işitilmemiş o notaya ulaşabilmek: “Young Man with a Horn”

28.01.2021

Yazı: Merdan Çaba Geçer

Charlie Parker efsanesine saygı duruşu niteliğindeki Clint Eastwood filmi Bird, Diana Ross'un Billie Holiday’e hayat verdiği Lady Sings the Blues, Don Cheadle’ın Miles Davis’i yakın plana aldığı rüya projesi Miles Ahead, Oscar ödüllü bir Jamie Foxx performansı içeren Ray… Sinema tarihi cazın unutulmaz isimlerini odağına yerleştiren sayısız biyografiyle bezeli olsa da, 70. senesine giren Michael Curtiz filmi Young Man with a Horn’un (1950) bu kategoride özel bir yeri var: ilk defa kişisel yaşamı trajedilerle çevrili bir müzikal deha, büyük bütçeli bir Hollywood prodüksiyonunun merkezindeydi.

Kornet ve trompet icracısı, caz piyanisti ve besteci olan Bix Beiderbecke; genç yaşında inanılmaz bir üne kavuşmasının ardından 1931’de, henüz 28 yaşında hayatını kaybetmişti, malum. Young Man with a Horn’un hikâyesi genel anlamda, Louis Armstrong ve Muggsy Spanier ile birlikte 1920'li yılların en etkili virtüözlerinden olan Beiderbecke'nin hayatına ve müziğine dayanmakta. Gerçi filmin tam olarak biyografi kodları taşıdığını söylemek de zor bir yandan; “serbest bir uyarlama” daha doğru bir tanım.

Dorothy Baker'ın 1938'de yazdığı aynı adlı Beiderbecke biyografisinden esinlenmiş olmasına rağmen ABD'li caz yazarı ve akademisyen Scott Yanow, filmin onun yaşamıyla alakası olmadığını ve biyografik materyallerin keyfi olarak kullanıldığını söylüyor örneğin. Final de -belki dönemin gişe kaygıları gereğince- oldukça farklı bir sonla noktalanmakta. Yine de kurgusal trompetçimiz Rick Martin’in çete liderleriyle yaptığı kavgalar, Chicago'dan New York'a geçiş süreci, alkolizmle olan savaşı oldukça tanıdık.

Beiderbecke’in kurgusal tahayüllü olarak Rick Martin karakteri

Henüz küçük bir çocukken, bir tefeci dükkanında trompet görmesiyle başlıyor Rick Martin’in serüveni. Caz kulüplerinin önünden geçerken aklını başından alan melodiler, pencere pervazından kafasını uzatmasına ve hayatının değişmesine önayak oluyor. Renklerin ABD halkını keskin sınırlarla ayrıştırdığı bir dönemde, siyah bir müzisyen olan Art Hazzard, meraklı çocuğa ilk trompetini hediye ediyor. Hazzard’ın ellerinde yetişen Rick’in büyüdüğünü, başroldeki Kirk Douglas’ın suretine büründüğünü görüyoruz.

Trompetin hiç işitilmemiş, en yüksek notasına ulaşma hayali devam etse de geçimini sağlamak için beyaz orkestralarda iş bulmak zorunda artık. Ancak pek de uyum sağlayabilen biri değil; doğaçlamaya olan tutkusu, her seferinde başını belaya sokmakta. Öte yandan iş arkadaşları, onun Art Hazzard ve grubuyla takılmasını istemiyor. Cazın ana vatanlarından New Orleans'ta üretim yapan siyahlar ve popülist dans orkestralarının üyeleri beyazların tezatlıkları, filmin tam kalbinde yatmakta.

Piyanist Smoke Willoughby ve Doris Day’in hayat verdiği caz vokalisti Jo Jordan’ın yanı sıra, öyküye tam bir femme fatale arketipi olan Amy North (Lauren Bacall) dâhil oluyor. Müziğinden hoşlanmayan, onun kariyeriyle ilgilenmeyen bu gizemli kadına duyduğu aşkın yanı sıra arzuladığı notaya bir türlü ulaşamaması, biricik ustası Hazzard’ın vefatı; Martin için sonun başlangıcına, alkolizmle olan savaşına işaret ediyor.

Gizli kahramanlar: Harry James ve Hoagy Carmichael

1950 senesinde, The New York Times’da yer alan bir kritikte Young Man with a Horn için şöyle denmekte: “Filmin görünmez kahramanı; Rick Martin’in biricik trompetinden çılgınca, ümitsizce ve arayış içinde dökülen heyecan verici müziğin sahibi, yaşlı maestro Harry James. Film müziğinin tamamlayıcı bir unsurdan öte olduğu durumlardan biri var burada: Müzik, filmin ruhu.”

Sahiden de film, gücünü büyük anlamda kulağımıza çalınan caz parçalarından almakta. Rick Martin’in trompet sahnelerini icra eden Harry James’in -her ne kadar kişisel yaşamı itibariyle övgüyle anılmasa da- filme olan katkıları inkâr edilemez. Dönemin en meşhur trompetçilerinden olan, oyunculuk kariyeriyle de tanınan James, aynı zamanda danışman olarak da sette yer almış; enstrümanın kulanımı hakkında Kirk Douglas’a yönlendirmelerde bulunmuş. Filmdeki icraların yer aldığı soundtrack albümünün, o dönem Billboard listesinin en üst sırasına kadar tırmandığını belirtelim.

Bir başka önemli müzisyen olan, meşhur piyanist/söz yazarı Hoagy Carmichael’a da değinmek zaruri. Bix Beiderbecke'in gerçek hayattaki dostu ve müzikal ortağı olan isim, hem yapımın oyuncu kadrosunda yer almış hem de müzisyen hakkında çeşitli ipuçları vererek Douglas'ın performansını geliştirmesinde yardımcı olmuş. Filmde Martin’in en iyi arkadaşı Smoke’u canlandırıyor, yer yer dördüncü duvarı yıkarak seyirciye onun hakkında bilgiler veriyor.

Young Man with a Horn ekranı Hoagy Carmichael’ın monoloğuyla, bizlere yönelttiği şu cümlelerle karartıyor: “Rick anlaşıIması çok zor bir adamdı. Ve uzunca bir süre, o da kendisini anlamamıştı. Lakin yaşama arzusu büyük bir öğretmendir. Her şeyin bir trompetle söylenemeyeceğini öğrendi. Belki de bu yüzden Rick, önce insan olmayı başarmak için yola çıktı; sonra da, müzisyen olmayı. Ne müzisyen ama!”

Bu cümleleri yukarılarda bir yerlerde Bix Beiderbecke de duyuyordur belki, kim bilir…

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
15 NİS PZT
2

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Pamukkale Üniversitesi

18:00

Seminer Sanat Yönetiminde Güncel Durum

Çevirimiçi Platform – Zoom

16 NİS SAL
1

13:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Dokuz Eylül Üniversitesi

17 NİS ÇAR
2

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

İzmir Ekonomi Üniversitesi

18:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

İzmir Ekonomi Üniversitesi

18 NİS PER
1

18:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

19 NİS CUM
2

10:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Ege Üniversitesi

18:00

Söyleşi Gelenekselden Oyuna: Murat Palta Sanatında Oyun Kavramı

Akbank Sanat

20 NİS CMT
6

11:30

Çocuk Ne Olacağım Ben

Akbank Sanat

12:00

Çocuk Renkler ve Hayaller Atölyesi: T-shirt Boyama (7 - 11 yaş)

Akbank Sanat

13:30

Çocuk Renkler ve Hayaller Atölyesi: Kupa Boyama (6 - 10 yaş)

Akbank Sanat

15:00

Çocuk Desenler ve Tekrarlar Atölyesi: Op Art (9 - 14 yaş)

Akbank Sanat

15:00

Atölye Selçuk Yöntem ile Sahne ve Kamera Oyunculuğu Üzerine

Akbank Sanat

16:30

Çocuk Geri Dönüştürülmüş Kâğıtlar İle Kartpostal Yapımı (8 - 13 yaş)

Akbank Sanat

21 NİS PAZ
-
22 NİS PZT
2

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

20:00

Seminer Sanat, Çocuklar ve Yaratıcılık Üzerine Farklı bir Bakış

Çevirimiçi Platform – Zoom

23 NİS SAL
1

20:00

Seminer Sanat, Çocuklar ve Yaratıcılık Üzerine Farklı bir Bakış

Çevirimiçi Platform – Zoom

24 NİS ÇAR
4

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Sakarya Üniversitesi

16:30

Atölye Nesneler, İhtiyaçlar ve Hileler (Yetişkin Atölyesi)

Akbank Sanat

18:30

Seminer Anksiyete

Akbank Sanat

20:00

Seminer Sanat, Çocuklar ve Yaratıcılık Üzerine Farklı bir Bakış

Çevirimiçi Platform – Zoom

25 NİS PER
5

13:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Kocaeli Üniversitesi

18:00

Seminer Müze Projesi: Mimar-Küratör-Sergi Tasarımcısı İş Birliği

Çevirimiçi Platform – Zoom

18:30

Seminer Tanınma Krizi: Duygusal Kapitalizmin Patolojileri

Akbank Sanat

19:00

Söyleşi Elektronik Dünyada Caz İzleri

Akbank Sanat

20:00

Seminer Sanat, Çocuklar ve Yaratıcılık Üzerine Farklı bir Bakış

Çevirimiçi Platform – Zoom

26 NİS CUM
2

18:00

Seminer Ra Atlas: Yeni Bir Başlangıç

Akbank Sanat

19:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Trakya Üniversitesi

27 NİS CMT
8

11:30

Çocuk Ne Olacağım Ben

Akbank Sanat

12:00

Çocuk Sanat Dengeler: Geometrik Desenler (5-8 yaş)

Akbank Sanat

13:30

Çocuk Sanat Yansıtır: Renkli Duygular (7-12 yaş)

Akbank Sanat

14:30

Film Uluslararası Dans Filmleri Seçkisi (14:30 - 16:00 Seansı)

Akbank Sanat

15:30

Çocuk Sanat Işıldar: Işıklar ve Gölgeler (7-12 Yaş)

Akbank Sanat

17:00

Çocuk Sanat Sürükler: İzlerin Peşinde (7-12 yaş)

Akbank Sanat

17:00

Film Uluslararası Dans Filmleri Seçkisi (17:00 - 18:30 Seansı)

Akbank Sanat

19:30

Film Uluslararası Dans Filmleri Seçkisi (19:30 - 21:00 Seansı)

Akbank Sanat

28 NİS PAZ
-
29 NİS PZT
2

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Kastamonu Üniversitesi

20:30

Dans Kaygılar Sahnesi

Alan Kadıköy

30 NİS SAL
3

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Çankırı Karatekin Üniversitesi

17:15

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Gaziantep Üniversitesi

18:00

Seminer Oynuyorum, O Halde Varım!: Oyunlarda Estetik ve Retorik

Akbank Sanat

01 MAY ÇAR
-
02 MAY PER
2

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Düzce Üniversitesi

18:00

Söyleşi Bağımsız Oyunlarda Sanat Yönetmenliği

Akbank Sanat

03 MAY CUM
3

11:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Çukurova Üniversitesi

14:00

Film 20. Akbank Kısa Film Festivali’nin Ödüllü Filmleri Üniversitelerde

Abant İzzet Baysal Üniversitesi

18:00

Atölye Kimliğinizden Yararlanarak Benzersiz Oyunlar Oluşturmak: Kavram Oluşturma İçin Bir Gezi

Akbank Sanat

04 MAY CMT
1

15:00

Atölye İllüstrasyon ile Oynamak

Akbank Sanat

05 MAY PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun