Blog

Sofistike dev: Dexter Gordon

Blog
Sofistike dev: Dexter Gordon

02.05.2019

Yazı: Leyla Aksu
İllüstrasyon: Saydan Akşit

Miles Davis’in şaşırtan hikâyelerinden Billie Holiday’in keder ve acılarına, cazı yaşayanların ağzından dürüst bir şekilde aktarılan otobiyografiler, janrı ve sanatçılarını anlamamızda önemli bir rol oynuyor. İlk bebop tenorlerinden olan ikonik Dexter Gordon da 1990’da hayata veda etmeden önce bu sanatçıların arasında yerini alacaktı. Ancak sağlığı dolayısıyla kitabını bitiremeyeceğini fark eden müzisyen, eşi ve menajeri Maxine Gordon’dan onun için kitabı tamamlamasını istedi. University of California Press tarafından geçtiğimiz Kasım ayında yayımlanan ve bu unutulmaz caz efsanesinin hayatını geniş bir çerçeveye oturtarak ayrıntılarıyla anlatan Sophisticated Giant: The Life and Legacy of Dexter Gordon, bu yıllar önce verilmiş sözün nihai ürünü.

Kuşbakışı, Gordon’un kariyeri cazda geçen bir hayatla sıklıkla bağdaştırdığımız birtakım olayları barındırıyor: olağanüstü bir başlangıç, hapis ve uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele, verimli bir Avrupa dönemi ve kendi ülkesinin kıyılarına başarılı bir dönüş. Fakat uzun zamandır beklenen Sophisticated Giant sırf bu hayatın tarihini yazmıyor, dönemin sosyokültürel koşulları ve ırk ilişkileri ile ilgili detaylı araştırmalar, arşiv kayıtları, ilk elden bilgiler ve röportajlar ile sanatçının kendi eliyle yazdığı özel notlar, mektuplar ve şiirlere yer vererek okurlarına biyografi, anı ve kültürel tarih unsurlarını bir arada sunuyor.

Eşinin bu projeye girişmesinin ardındaki motivasyonu anlatan Maxine Gordon, “Bu kitapla yapmak istediği kendi hikâyesini anlatmak değildi. Daha ziyade bir caz müzisyeninin hayatının nasıl olduğunu, etrafındakiler için ne anlama geldiğini ve caz dünyasının ona nasıl sevdiği bir hayat verdiğini anlatmakla ilgiliydi” diyor. Bu doğrultuda kitap, yazarının sadece Dexter Gordon ile olan ilişkisi aracılığıyla değil, bağımsız bir araştırmacı ve caz dünyasının içerisinden gelen biri olarak kişisel deneyim ve uzmanlıklarını kullanıyor. Yüzyıl ortası Amerika’sının sosyopolitik tarihi bağlamında Gordon’ın hayatı ele alınırken de, caz burada dayanışmacı bir camia olarak yansıtılıyor. Kendisinin de dediği gibi, başka kitaplar “1923’te siyah olarak dünyaya gelmenin nasıl bir şey olduğundan bahsetmiyordu... Ben yazmak istediğimin bu türde bir kitap olduğunu biliyordum.”

Dolayısıyla, Sophisticated Giant, Dexter Gordon’ın bir caz müzisyeni olmanın ne anlama geldiğiyle ilgili gözlem ve yazılarına, Sonny Rollins ve Jimmy Heath gibi müzisyenler, Bruce Ludvall ile Michael Cucsuna gibi yapımcılarla röportajlara yer veriyor, bir de ırkçılığın turneleyen müzisyenler üzerindeki etkisini, California’nın sert uyuşturucu yasalarının yıkıcı sonuçlarını ve Gordon’ın yaşadığı sürece hakkında konuşmamayı seçtiği bir dönemin izini sürüyor. 1950’li yıllardaki bu karanlık dönemin boşluklarını doldurmak için devletin arşiv ve kayıtlarına dayanan kitap, bir yandan da sanatçının sıklıkla göz ardı edilen entelektüel merakını, alışılmamış bir ailede büyümesini, edebi bilgisini, James Baldwin ile olan dostluğunu, dil kabiliyetini ve sinemaya olan düşkünlüğünü gün yüzüne çıkarıyor.

Dexter Gordon’ın Oscar adaylığı ve Grammy ödülüne uzanan yolculuğunu hazırlayan ve kariyerini yeniden ateşleyen satır başlarından bir tanesi 1986 yapımı prodüksiyon Round Midnight’dı. Hayatının bu dönemine özellikle odaklanan kitapta, Los Angeles’taki çocukluğundan beri sinemaya karşı beslediği tutkuyu ve filmin caz deneyimine dürüst bir ayna tutabilmesini sağlayan, yazım ve çekim aşamasındaki katkılarının ne denli büyük olduğunu öğreniyoruz. Bunun yanı sıra kitaptaki bir sürpriz içerik de Gordon’ın kendi yazıp üzerinde çalıştığı, Billy Eckstine grubuyla geçirdiği zamanı ve bebop’ın radikal doğumunu konu alan senaryonun başlangıcı. Değerlendirme notlarında sanatçı şu kanaate varıyor: “Doğaçlama müzik yapan biri, başkalarının kurallarına göre yaşayamaz. Sanatın ya da sanatçının ne anlama geldiğini, neden müzik olmadan hiçbir şeyin olamayacağını her zaman anlamayan bir toplumda, sıradan bir gözlemcinin davranış kurallına göre hareket etmek sorun yaratabilir.”

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bizi Takip Edin
TR EN
Etkinlikleri etiketlere göre filtreleyin
14 EKİ PZT
-
15 EKİ SAL
2

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

19:00

Bu Dünya Böyle Dünya

Akbank Sanat

16 EKİ ÇAR
1

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

17 EKİ PER
6

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

10:30

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Özel Şişli Terakki Lisesi

14:30

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Özel Enka Lisesi

18:00

Caz Saati Caz Mutfakta

The Badau Yeldeğirmeni

20:00

NES

Summart Sanat Merkezi

21:30

Vaudou Game

Babylon

18 EKİ CUM
6

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

10:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Saint Benoit Fransız Lisesi

13:30

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Galatasaray Lisesi

19:00

Yonathan Avishai Trio

Akbank Sanat

21:30

Alfa Mist

Babylon

23:00

B'r Şeyler Eks'k

Bova

19 EKİ CMT
12

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

13:00

29. Akbank Caz Festivali'nde Rengarenk Kupalar (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

14:00

Çocuk Caz

Tamirane Akasya

15:00

29. Akbank Caz Festivali'yle Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

15:00

Neden Caz?

Soho House

16:00

Caz Odada Barry Good

Zuhal Konsept Akasya

16:30

Eller Kollar Artık Hepsi Heykeller (9-12 Yaş)

Akbank Sanat

18:00

Caz Saati - Akşamüstü Caz Gizem Gündoğdu & Baturay Yarkın Duo

Akbank Sanat

18:00

Ailece Mozaik(4-12 yaş)

Akbank Sanat

19:00

Mats Eilertsen Trio

Akbank Sanat

21:30

Mehmet Uluğ Gecesi: I.M.C. Trio

Babylon

21:30

Cazzip Project

The Badau Akasya

20 EKİ PAZ
5

10:30

Caz Saati Cazlı Brunch

Bizim Tepe, Tepe Majeur

12:00

Cem Tuncer ile Gitar Atölyesi

Akbank Sanat

14:00

Serhan Erkol ile Saksafon Atölyesi

Akbank Sanat

16:00

Can Kozlu ile Davul Atölyesi

Akbank Sanat

18:00

Caz Odada Standards & Selen Beytekin

Avusturya Başkonsolosluğu Rezidansı

21 EKİ PZT
3

11:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Kadıköy Anadolu Lisesi

15:45

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

İstanbul Amerikan Robert Lisesi

20:30

The James Carter Organ Trio

Zorlu PSM, Turkcell Platinum Sahnesi

22 EKİ SAL
5

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

10:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Özel Alman Lisesi

13:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Avusturya Lisesi

15:00

ECM Records & Avrupa Caz Tarihi

Sofa Hotel Istanbul, Autograph Collection

20:30

Jakob Bro Trio feat. Joey Baron & Thomas Morgan

Zorlu PSM, Turkcell Platinum Sahnesi

23 EKİ ÇAR
6

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

10:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

Hisar Okulları

14:00

Liselerde Caz Yavuz Akyazıcı Project

İstanbul Erkek Lisesi

19:00

Social Inclusion Band

Akbank Sanat

20:30

Charles Lloyd Sky Trio, Featuring Gerald Clayton & Marvin Sewell

Cemal Reşit Rey Konser Salonu

21:30

Sarah McCoy

Babylon

24 EKİ PER
4

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

19:00

Kerem Türkaydın “Candid Music”

Akbank Sanat

21:00

Bugge Wesseltoft & Erkan Oğur & Friends

Moda Sahnesi

21:30

Louis Sclavis Quartet 'Characters on a Wall'

Babylon

25 EKİ CUM
5

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

19:00

Pecovic & Kanacki Guitar Duo

Akbank Sanat

20:30

Kerem Görsev Trio

Caddebostan Kültür Merkezi

21:30

Maisha

Babylon

22:30

Bebop Project

Nardis

26 EKİ CMT
9

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

15:00

İstanbul Lindy Hoppers: Swing Kids

Kıyı Feriye

16:00

İstanbul Lindy Hoppers: Lindy Hop Dans Atölyesi

Kıyı Feriye

17:00

İstanbul Lindy Hoppers: Solo Caz Dans Atölyesi

Kıyı Feriye

18:00

Hafıza Oyukları

Akbank Sanat

18:00

Caz Saati - Akşamüstü Caz Gizem Gündoğdu & Baturay Yarkın Duo

Cafe diye Feriye

20:30

Zuhal Olcay feat. Güvenç Dağüstün

Caddebostan Kültür Merkezi

21:00

Caz OdadaAçık Mikrofon

Tamirane Akasya

21:30

KOKOROKO

Babylon

27 EKİ PAZ
8

09:00

Caz Saati Cazlı Brunch

Feriye Lokantası

12:00

Ercüment Orkut ile Piyano Atölyesi

Akbank Sanat

14:00

Cenk Erdoğan ile Perdesiz Gitar Atölyesi

Akbank Sanat

14:00

İstanbul Lindy Hoppers: Lindy Hop Dans Atölyesi

Kıyı Feriye

15:00

Sinemada Caz

Soho House

15:00

İstanbul Lindy Hoppers: Kids & Parents Dans Atölyesi

Kıyı Feriye

16:00

Kağan Yıldız ile Kontrbas Atölyesi

Akbank Sanat

16:00

İstanbul Lindy Hoppers: Jazz Tap Dans Atölyesi

Kıyı Feriye

28 EKİ PZT
-
29 EKİ SAL
1

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

30 EKİ ÇAR
3

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

11:00

İspanya - Eror 404

Akbank Sanat

20:30

İspanya - Eror 404

Akbank Sanat

31 EKİ PER
3

Sergi Öz/Çeviri-m Sudarshan Shetty

Akbank Sanat

11:00

Türkiye - Turunç’un Bahçesi

Akbank Sanat

20:30

Meksika - Nos Volvimos Búfalos (We became buffaloes)

Akbank Sanat

01 KAS CUM
4

11:00

Meksika - Kathputli

Akbank Sanat

18:00

Programa Dair Bilgilendirme, Giriş Konuşması

Açık Diyalog İstanbul

18:30

Yetişkinler İçin Dans Dersleri

Akbank Sanat

20:30

İtalya - İplerin Altında

Akbank Sanat

02 KAS CMT
7

11:00

Çek Cumhuriyeti - Hareketli Kuklalar

Akbank Sanat

11:00

Rengarenk Kupalar (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

13:00

Çocuklar İçin Yaratıcı Dans Dersleri (4-6 yaş)

Akbank Sanat

13:00

Kendi Çantamı Tasarlıyorum (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

14:30

Yıldız Sanatları (6-12 Yaş)

Akbank Sanat

16:00

Küratörlük Nedir? Küratör Kimdir?

Akbank Sanat

20:30

Türkiye - Naif Bey ve Yaveri Gökhan Yılmazer

Akbank Sanat

03 KAS PAZ
-

Etkinliği takviminize ekleyin

E-Bülten'e üye olun