16.01.2019
Yazı: Cem Kayıran
Caz dünyasının ileri görüşlü plak şirketi ECM, yeni yılla birlikte 50. yaşına girdi. Manfred Eicher tarafından Münih’te kurulan etiketin 1969 yılından bugüne uzanan serüvenini önümüzdeki aylara yayılacak bir yazı dizisi ile mercek altına alıyoruz.
Kataloğundaki albüm sayısı 1500’den fazla olan ECM’in yayınladığı ilk albüm, 1969 yılında bir dönem John Coltrane’le de çalmış olan Amerikalı piyanist Mal Waldron’un Free At Last’i olmuştu. Batı Almanya’da bir kasabada kaydedilen albüm, müzik tarihine yön verecek yeni bir yolculuğun ilk adımlarıydı ama başta Manfred Eicher olmak üzere kimse bunun farkında değildi. Albümdeki prodüktörlük görevini yıllar sonra “süpervizörlük” olarak tanımlayan Manfred Eicher, ECM kataloğunda yer verdiği albümlerin her birine ustalıklı bir şekilde dokunmayı başardı. Vizyonunu “Yetenekli müzisyenleri bir araya getirmek ve aralarındaki iletişimi gerçek zamanlı olarak kayıt altına almak” olarak tanımlayan Eicher, bu doğrultuda kendinden önceki prodüktörlerin yaptığı işlere yeni boyutlar getirdi. Bir albümün prodüktörlüğünü üstlenmeyi bir tiyatro yönetmenliğine benzeten Eicher, 20. yüzyılın ikinci yarısında caz müziğin en geniş vizyona sahip figürlerinden biri olarak öne çıktı.
Özellikle Avrupa caz sahnesinde önemli bir etkisi olan ECM, 1970’lerle birlikte caz dünyasının sayılı etiketlerinden birine dönüştü. 1975 yılında yayınlanan Keith Jarrett’in konser albümü The Köln Concert, tüm zamanların en yüksek satış rakamlarına ulaşmış albümleri arasında bulunuyor. Norveçli saksafoncu Jan Garbarek, Polonyalı trompetçi Tomasz Stańko, Alman basçı Eberhard Weber, Amerikalı müzisyenler Chick Corea, Jack DeJohnette ve John Abercrombie, bu dönemde ECM kataloğunda iz bırakmış kayıtlara imza atan müzisyenlerden birkaçı.
Kapsama alanında cazın birçok farklı yaklaşımına yer verirken klasik müziğe ve dünyanın dört bir yanından geleneksel müziklere de sırtını dönmeyen ECM, yeni olan ve Eicher’in tabiriyle “Kendisinin sevip kitlelere ulaştırmak istediği” müzikler için en prestijli platformlardan biri halini aldı. Üretimin benzersiz bir akışla geldiği ilk 10 yılında tam 156 albüm yayınlayan ECM Records’u tanımaya önümüzdeki yazılarda 10 yıllık bloklar halinde devam edeceğiz. Dizinin ilk bölümünün sonuna gelirken, ECM Records serüveninin ilk 10 yılından mutlaka kulak vermeniz gereken 10 albümü sıralıyoruz.
Mal Waldron Trio – Free At Last
(1969)
“Her şey nasıl başladı?” sorusunun yanıtı.
Jan Garbarek Quartet – Afric Pepperbird
(1970)
Jan Garbarek’in belki de en yüksek ateşli, agresif kayıtlarının başında gelen Afric Pepperbird, serbest caz için de başucu albümlerden biri.
Robin Kenyatta – Girl From Martinique
(1971)
Robin Kenyatta’nın ECM etiketiyle yayınlanan tek kaydı, psikedelik dokunuşlarla bezeli, deneysel bir çalışma.
Gary Burton Quartet w/ Eberhard Weber – Ring
(1974)
Vibrafon virtüözünün yıldızlarla dolu dörtlüsü Eberhard Weber’in nefis bas cümleleriyle birlikte, progresif ve çok katmanlı bir bütün yaratıyor.
John Abercrombie – Timeless
(1975)
John Abercrombie’ye ilk ECM albümünde Jan Hammer ve Jack DeJohnette eşlik ediyor. Albümün ismi Timeless (Zamansız) ise duyacaklarınızı tanımlamak için en ideal kelime olabilir.
Keith Jarrett – The Köln Concert
(1975)
ECM denince akla gelen ilk albümlerden biri. 1975 yılında Köln’deki Opera Binası’nda gerçekleşen konserin kaydı, tüm zamanların en çok satan caz albümleri arasında zirvede bulunuyor.
Dave Holland – Emerald Tears
(1977)
Tarihin en yetenekli basçılarından Dave Holland’ın büyüleyici çalımını ve enstrümanıyla kurduğu benzersiz ilişkiyi tüm çıplaklığıyla belgeleyen bir solo bas albümü.
Steve Reich – Music For 18 Musicians
(1978)
ECM’in alışılmış bir caz etiketinden daha fazlası olduğunun en güzel ispatı. Albümün aslında Deutsche Grammophon için kaydedilmiş olması ama raflarda geçirdiği iki yılın ardından Manfred Eicher’ın eline geçmesiyle müzik tarihinin en ihtişamlı kayıtlarından birine dönüştüğünü de belirtmekte fayda var.
Eberhard Weber – Fluid Rustle
(1979)
Weber, bu kez yanında Gary Burton, Bill Frisell, Bonnie Herman ve Norma Winstone’la kariyerinin belki de en melodik çalışmasına imza atıyor.
Pat Metheny – New Chautauqua
(1979)
Eberhard Weber, Jaco Pastorius ve Lyle Mays gibi müzisyenler eşliğinde kaydettiği iki albümünün ardından ECM için yayınladığı ilk “solo” kaydında Pat Metheny tüm gitarları ve basları çalıyor. Ortaya çıkansa fazlasıyla naif ve ağırbaşlı bir albüm.