Felsefe Seminerleri - “Resimlerle Düşünmek”
Ali Avni Çelebi’nin Maskeli Balo Resmi: Türk Modernizminin Bir Alegorisi
Saat: 18.30 - 20.00
Konuşmacı: Elif Dastarlı
Moderatör: Emre Şan
Fredric Jameson’ın moderniteyi yeni bir tarihsel durum, modernleşmeyi bu duruma ulaştıran süreç, modernizmi ise bu durum ve sürece verilen estetik, felsefi ve ideolojik bir tepki olarak tanımlayan yaklaşımı, Batı dışı modernleşme tecrübelerini anlamak için önemli bir teorik zemin sunar. Türkiye’nin erken Cumhuriyet dönemi imgeleminde bir konu olarak “balo” resmî modernleşme projesinin seküler, medeni ve mutlu insan tipini görünür kıldığı başlıca kamusal sahnelerden biri olarak kurgulanır. Ali Avni Çelebi’nin 1928 tarihli Maskeli Balo eseri ise bu idealize edilmiş anlatıdan radikal biçimde ayrılır. Resim iç içe geçen düzlemler, maskeler, totemik formlar, iskambil falı ve tekinsiz figürleriyle geleneksel bir eğlence sahnesini karnavalesk bir karmaşaya dönüştürür. Hans Belting’in Batı dışı sanatı konumlandırırken işaret ettiği "çifte dışlama" mekanizması ve Türk modernleşmesinin "gibi olmak" kurgusu üzerinden biçimlenen bitimsiz yapısı ışığında Maskeli Balo, pasif bir Batı taklidi değil, toplumsal modernleşme tecrübesine verilen estetik ve felsefi bir yanıt niteliğindedir. Bu sunumda Jameson ve Belting’in fikirleri ekseninde, Çelebi’nin eserini merkeze alarak resimdeki mekân parçalanması, maskeleme ve temsil krizi üzerine bir okuma yapacağız. Böylelikle estetik modernizm ile toplumsal modernleşme arasındaki gerilimli ilişkiyi bir “modern Türk sanatı” tanımını da arayarak tartışmaya açacağız.
Elif Dastarlı, modern ve çağdaş sanat üzerine çalışan sanat tarihi doçenti ve sanat eleştirmenidir. Lisans ve doktora derecesini İstanbul Üniversitesi’nden, Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat yüksek lisans derecesini Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nden aldı. Çeşitli dergi ve yayınevlerinde editörlük yaptı, İngilizceden Türkçeye sanat kitapları çevirdi. Akademik çalışmaları için bir dönem Lizbon ve Strasbourg’ta yaşadı. Doktora sonrası akademik çalışmalarını Tübitak bursu ile İngiltere, University of Manchester’da yürüttü. Yan Kapıdan Girenler: Modern Türk Resminin Analizi başlıklı kitabı 2021’de Hayalperest Yayınevi tarafından, eş yazarı olduğu Feminist Art in Resistance: Aesthetics, Methods and Politics of Art in Turkey başlıklı kitabı ise 2023’te Palgrave Macmillan tarafından yayımlandı. Halen Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Kültür Yönetimi Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. AICA Türkiye (Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği) üyesidir.
* Bu seminere katılmak için sayfa üzerindeki "Kayıt Ol" butonunu kullanarak kaydınızı oluşturabilir, ücretsiz etkinlik davetiyenizi alabilirsiniz. Kayıtlar etkinlik tarihinden 1 hafta önce (29.04.2027, 18:30'da) açılacak ve "Kayıt Ol" butonu görünür hale gelecektir. Katılım 70 kişilik kontenjan ile sınırlıdır.
* Etkinlik kaydını tamamlayıp davetiyesini alan katılımcılarımızın etkinlikten en az 15 dakika önce alanda olmaları rica olunur. Etkinlik saatinde kapılar kapanacaktır.