Felsefe Seminerleri - “Resimlerle Düşünmek”
Merleau-Ponty ve Cézanne’ın Şüphesi
Saat: 18.30 - 20.00
Konuşmacı: Zeynep Direk
Moderatör: Emre Şan
Merleau-Ponty Cézanne’ın doğayı tasvir etme biçimine özel bir önem verir. Ona göre Cézanne görsel dünyaya bütüncül bir bağlılık duyar. Duygu ile zekâ, doğa ile kompozisyon, özne ile nesne gibi geleneksel ikilikleri reddederek algılanan dünyanın ilksel (primordial) deneyimine geri döner.
Cézanne’ın sanatında her fırça darbesi şüphe barındırır. Cézanne’da schizothymia vardır, yani dünyayı algıladığında onu tüm perspektiflerden algılar, ancak tüm profiller sanki donmuştur. Kendinden sürekli şüphe eder, acaba böyle bir rahatsızlığı olduğu için mi o resimleri yapmaktadır? Merleau-Ponty ise bu şüpheyi psikolojik bir biçimde değil, ontolojik ve fenomenolojik bir zeminde inceler. Cézanne doğadaki gizemli bütünlüğü ve gerçekliği yakalamayı hedefler. Doğayla sessiz bir diyalog kurarak kendi bilincinin aynı zamanda manzaranın bilinci haline gelmesini deneyimler. Bu deneyim bana, manzaranın bende kendini düşündüğü ve benim de onun bilinci olduğum duygusunu verir.
Merleau-Ponty manzara ile algılayan arasındaki kesişimi düşüncesinin çeşitli uğraklarında yeniden ele alırken Cézanne’a ısrarlı bir biçimde gönderme yapar. Ancak belki de en dikkat çekici vurgu özgürlük deneyimine yapılır. Cézanne özgürlüğü öznenin egemenliğiyle, anlamın ve eylemin kaynağı olmasıyla ilişkilendirmez. Özgürlük deneyimi, doğanın sanatçıda dile gelmesi ve görsel olarak ifade edilebilmesiyle kristalleşir. Cézanne’ın yaratıcı özgürlüğü, geçmişinden, yaşam tarzından ve mizacından bağımsız değildir; ancak özgürlük bu birincil yaşam bağlarını koparmadan onları aşabilme yetisinde yatar.
Zeynep Direk 1998 yılında Memphis Üniversitesi’nden doktorasını almış,2014 yılına kadar Galatasaray Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. 2014’ten beri Koç Üniversitesi Felsefe Bölümü’nde profesör olarak görev yapmaktadır. Derrida Critical Assessments (Routledge,2001) ve A Companion to Derrida’nın (Blackwell, 2014) editörüdür. Başkalık Deneyimi (Yapı Kredi, 2005) ve Cinsel Farkın İnşası (Metis, 2018) başlıklı iki kitabı vardır. Feminizm, Kıta Avrupası Felsefesi, Siyaset Felsefesi ve Etik alanında Türkçe, İngilizce ve Fransızca çok sayıda makale yayınlamıştır. Cinsiyetli Olmak (Yapı Kredi, 2004), Sonsuza Tanıklık (Metis, 2003), Dünyanın Teni (Metis, 2017), Jean-Paul Sartre: Tarihin Sorumluluğunu Almak (Metis, 2010), Irk Kavramını Kim İcât Etti? (Metis,2001), Çağdaş Fransız Düşüncesi (Epos, 2004), Levinas Okumaları (Pinhan, 2011), Platon'un Eczanesi (Pinhan,2011),Cinsiyeti Yazmak (Yapı Kredi, 2016) gibi derleme kitapları yayına hazırlamıştır.
* Bu seminere katılmak için sayfa üzerindeki "Kayıt Ol" butonunu kullanarak kaydınızı oluşturabilir, ücretsiz etkinlik davetiyenizi alabilirsiniz. Kayıtlar etkinlik tarihinden 1 hafta önce (25.02.2027, 18:30'da) açılacak ve "Kayıt Ol" butonu görünür hale gelecektir. Katılım 70 kişilik kontenjan ile sınırlıdır.
* Etkinlik kaydını tamamlayıp davetiyesini alan katılımcılarımızın etkinlikten en az 15 dakika önce alanda olmaları rica olunur. Etkinlik saatinde kapılar kapanacaktır.